ZAKOŃCZONO KONSERWACJĘ PORTRETU KRÓLOWEJ ANNY JAGIELLONKI

15 października 2026. Po dwóch latach prac zaprezentowano efekty konserwacji XVI-wiecznego portretu królowej Anny Jagiellonki (zm. 1596) z katedry na Wawelu. Konserwacja, której towarzyszyły interdyscyplinarne badania naukowe, pozwoliła przywrócić dziełu jego pierwotne walory artystyczne.

Portret Anny Jagiellonki w tzw. stroju wdowim od czterystu lat stanowi element wystroju katedry na Wawelu. Pierwotnie znajdował się w kaplicy króla Stefana Batorego, następnie został zawieszony nad wejściem do kaplicy Zygmuntowskiej. W polskich zbiorach zachowało się pięć bardzo podobnych do siebie portretów królowej. Oprócz obrazu z katedry wawelskiej są to dzieła przechowywane na Zamku Królewskim na Wawelu, Zamku Królewskim w Warszawie, w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie oraz w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Historycy sztuki wiązali dotąd cztery pozostałe portrety z twórczością wybitnego portrecisty Marcina Kobera (zm. 1597/1598). Natomiast obraz znajdujący się nad wejściem do kaplicy Zygmuntowskiej, ze względu na przypisywany mu niższy poziom artystyczny, często uznawano za kopię. Zakończona konserwacja wykazała jednak, że dostrzegane wcześniej niedoskonałości artystyczne portretu z katedry były następstwem nieudanej, zniekształcającej pierwotną formę dzieła konserwacji przeprowadzonej w XVIII wieku. Zespołowi konserwatorów udało się przywrócić obrazowi jego pierwotny wygląd, co pozwala uznać autorstwo samego Marcina Kobera za wysoce prawdopodobne. Przemawiają za tym cechy warsztatowe i technika malarska, odpowiadające tym zastosowanym w sygnowanym przez artystę, znanym z licznych reprodukcji portrecie męża Anny Jagiellonki, króla Stefana Batorego, przechowywanym obecnie w zbiorach klasztoru księży misjonarzy na krakowskim Stradomiu.

Prezentacja efektów konserwacji odbyła się w prezbiterium katedry na Wawelu, przy ołtarzu koronacyjnym królów Polski. Zebranych powitał proboszcz katedry, ks. dr Paweł Baran. Członkom Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa oraz zaproszonym gościom dzieje obrazu przedstawił historyk sztuki Krzysztof J. Czyżewski. Przebieg i rezultaty prac konserwatorskich omówiła kierująca nimi dr Angelika Bogdanowicz-Prus, natomiast wyniki interdyscyplinarnych badań naukowych zaprezentowała dr Maria Goryl z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W spotkaniu uczestniczyła również Magdalena Głowa, dyrektor generalny Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Konserwacja portretu królowej Anny Jagiellonki była w latach 2024–2026 dofinansowywana przez Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa ze środków Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa, w tym z dotacji budżetu państwa przekazanej za pośrednictwem Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.